Mongolian tale – Six Silver Stars

[Total: 0    Average: 0/5]

Six silver stars / Зургаан мөнгөн мичид

J. Dashdondog, Ulaanbaatar 2007 from Childrenslibrary.org

No. Mongolian text Loosely translated into English
1. Зургаан мөнгөн мичид Six silver stars
2. Эрт урьд цагт зургаан өнчин хүүхэд товцог толгой дээр наадан суудаг юм санжээ. Long ago, there were six orphan brothers playing on the top of a hill.
Тэгсэн чинь ах нь нэг өдөр хэлж: One day the oldest brother said:
– Зүг зүгт явж эрдэм ном сурч ирцгээе! – Let’s go in different directions to learn something.
За тэгээд товцог толгой дээр нэг нэг мод босгоод тарж явцгаажээ. So they planted a small tree on the top of the hill and went in different directions in search of knowledge.
Отгон дүү нь өмнө зүгт гүйж явсаар нэг алтан байшингийн гадна Алтан дагина байхыг үзээд, гадаа нь очиж харж суусаар байгаад тэдний гадаа унтаад өгчээ. The youngest brother went south and saw a golden princess in front of a golden house. He went to the house and slept outside it.
Тэр хүү Алтан дагиныг гаравч цуг, оровч цуг байх болж. He was asked to follow the princess when she went in and out.
Дагина хэлж гэнэ. The princess said:
– Миний аав тэнгэрээс ирж, урд алтан худагт морио услана. -My father came from the sky and will water his horses at the golden well in the south.
Чи очиж мөргөөд ир! гээд явуулж. Will you go there and worship?
Хүү удалгүй гүйгээд ирж. Soon the boy came back.
– За яав? – What happened?
– Чамайг хамаар санагдаад хүрээд ирлээ гэж. – I came back because I wanted to see you.
– За чи намайг хармаар санагдаад байвал энэ зургийг хараарай. – If you want to see me, look at this picture.
Харин үүнийг хаяж гээж болдоггүй юм шүү! гэж захиад явуулав. Do not lose it.
Тэгтэл хүү асар удалгүй орилж бархирсаар ирэв. – Юу болов? гэсэнд. But soon the boy came back shouting: – What happened?
– Зургаа хуй салхинд хийсгээд алдчихлаа гэжээ. – The wind took your picture.
Тэгсэн тэр зураг хийсч явсаар Мангасын хааны нутагт очиж гэнэ. The picture reached the place where a Monster lived.
Мангасын хаан энэ сайхан хүүхнийг эхнэр болгоно гэж эрж сурсаар хүрч ирэн, хүүг алаад Алтан дагиныг аваад явчихжээ. The Monster started looking for the princess because he wanted to marry her. The Monster killed the boy and took the princess with him.
Ах дүү таван хүү товцог толгой дээрээ болзсон цагтаа цугларч иржээ. Тэгтэл отгон дүүгийнх нь мод унаж хөсөрсөн байв гэнэ. The five brothers went back to the hill, but the tree which had been planted by the youngest one was gone.
Ах дүү тав юу сурснаа хэлэлцэж ярилцжээ. The five brothers told each other what they had learned.
Тэгсэн чинь нэг нь үхсэнийг амь оруулдаг, нэг нь хэлгүй юманд хэл оруулдаг, дуугүй юманд дуу оруулдаг, бас нэг нь далдын юмыг харж мэддэг, нөгөө хоёр нь уран сайхан сийлбэр сийлдэг, таван өнгийн будгаар ялгаж зурдаг эрдэм сурсан гэж байна гэнэ. One brother could make the dead alive. Another one could make someone speak who could not speak before. Another one learned to draw. Another one learned in do handicrafts.
За тэгээд далдын юм хардаг ах нь харсан чинь дүү нь үхэж үрэгдсэн байна гэнэ. And one of them learned to be a teller – that one found out that their youngest brother was dead.
Тэгээд тавуул дүү дээрээ очоод үхэснийг амь оруулдаг ах нь дүүгээ босгож аваад ямар эрдэм ном сурсан, яасан ийснийг нь асуувал: So the brother who could make dead people alive again went to his dead brother and made him alive again and asked him what he had learned.
– Надад сурсан эрдэм ном үгүй, нэг сайхан Алтан дагинын дэргэд байсан, зургийг нь салхинд хийсгэж алдаад. – I did not learn anything. I had a picture of a golden princess that was blown away in the wind.
Мангасын хаан зургийг нь олж авч, намайг алаад алтан дагиныг аваад явсан гэжээ. And the monster found her picture and took her away with him.
Уран сийлбэрч ах нь модон шувуу хийж, будагч ах нь таван өнгөөр ялган будаж, хэлгүй юманд хэл оруулдаг ах нь гургалдайн сайхан дуу оруулж, ах дуу зургуулаа модон шувуундаа суугаад Мангасын хааныд хүрч очив. So they crafted a wooden bird and drove it to the Monster’s place.
Алтан дагина энэ сайхан шувуугаар наадах юмсан, үүнийг барьж өгдөг болоосой гэсэнд мангасын хааныхан барих гэж оролдоод ядав. Алтан дагиныг ойртмогц үргэж цочих нь гайгүй болохоор Мангасын хаан: – Чамд баригдаж магадгүй юм байна. Чи очоод бариад ав! гэж гэнэ. The monster wanted to catch the wooden bird but it was hard to catch them. So the monster asked the princess to catch the bird.
Тэгээд Алтан дагиныг ойртоод ирэхээр ах дүү зургаа шувуундаа суулгаж аваад нисээд явчихжээ. When the princess approached the bird, the six brothers took the princess and flew back.
Тэгээд тэр ах дүү зургаагийн дүү нь анх учирснаараа би сууна гэж амь оруулж авснаараа би сууна гэж ах нь хэлж, уран дуутай шувуу хийснээрээ би авна гэж сийлбэрч ах нь хэлж дагинаа булаалцах юм болжээ. When they got home, the youngest brother said he wanted to marry her because he found her first. But the brother who crafted the bird also wanted her to marry her. But the Princess flew into the sky and said that she would come once a month to see them since they all helped her.
Ах дүү зургаа бас тэнгэрт гарч зургаан мичид гэдэг мөнгөн одод болж гэнэ. The brothers also flew into the sky and became six silver stars.
Тэр цагаас хойш сар, мичид хоёр сард нэг удаа тохиодог болсон юм санжээ. According to this story, the six silver stars and the moon meet once a month.

Detailed translation of Mongolian text

1)

 Mongolian: Зургаан мөнгөн мичид

English: Six silver stars

Vocabulary:

Зургаа + н: six; мөнгө + н: silver + genitive (мөнгө – sliver, money); мичид: Pleiades or Seven Sisters (Open cluster, group of stars)


2)

 Mongolian: Эрт урьд цагт зургаан өнчин хүүхэд товцог толгой дээр наадан суудаг юм санжээ.

English: Long ago, there were six orphan brothers playing on the top of a hill.

Vocabulary:

эрт урьд цагт – once upon a time (эрт – early, урьд – before, цаг + т – time + dative locative); зургаан: see
1); өнчин хүүхэд: orphan (өнчин – orphan, хүүхэд – child); товцог толгой: the top of hillock (товцог – hillock, толгой – the top, hill, hillock); дээр: on; наадан суудаг: to play (наадах + н – to play, playing)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.